Czy szerszenie latają w nocy? Oto co warto wiedzieć

Masz wrażenie, że szerszenie krążą wokół lampy, gdy tylko zapada zmrok? Z tego tekstu dowiesz się, kiedy naprawdę są aktywne i co oznacza ich pojawienie się po ciemku. Dzięki temu łatwiej zadbasz o swoje bezpieczeństwo na tarasie, w ogrodzie i w domu.

Czy szerszenie latają w nocy?

Większość obserwacji pokazuje, że szerszeń europejski (Vespa crabro) jest owadem głównie dziennym. Najwięcej dzieje się w kolonii od rana do późnego popołudnia, kiedy robotnice intensywnie polują i karmią larwy. Wieczorem ruch powoli wygasa, a owady koncentrują się wokół gniazda.

To nie znaczy, że po zmroku szerszenie całkowicie znikają z otoczenia. Mogą podejmować loty nocne w dwóch sytuacjach. Pierwsza to konieczność dostarczenia pokarmu larwom, które potrzebują białka przez całą dobę. Druga to wpływ sztucznego światła, które potrafi silnie je przyciągać i wyrywać z ich naturalnego rytmu.

Jaki jest dzienny rytm życia szerszeni?

Typowa kolonia szerszeni funkcjonuje według dość stałego schematu. Rano robotnice wylatują na poszukiwanie owadów, dojrzałych owoców i soku drzew. W ciągu dnia rozbudowują też gniazdo szerszeni z przeżutych włókien roślinnych i pilnują wlotu, broniąc go przed intruzami.

Największą aktywność wielu gniazd notuje się między około 10:00 a 16:00, gdy jest ciepło i jasno. Wtedy szerszenie: intensywnie polują na muchy, komary, osy i pszczoły, karmią larwy bogatym w białko pokarmem, naprawiają uszkodzone fragmenty gniazda oraz usuwają z niego martwe osobniki. W chłodne lub deszczowe dni część tych zadań jest ograniczona, bo owady niechętnie opuszczają osłonięte wnętrze gniazda.

Co dzieje się z szerszeniami po zmroku?

Gdy zapada zmrok, szerszenie stopniowo wycofują się do środka gniazda. W środku nadal jest ruch, bo trzeba dogrzać larwy i królową, przenieść zdobyty w dzień pokarm i utrzymać właściwą temperaturę. Większość robotnic spędza noc w gnieździe, oplatając ciasno plastry z larwami.

W praktyce oznacza to, że w naturalnych warunkach, z dala od sztucznego oświetlenia, nocna aktywność szerszeni jest bardzo ograniczona. Pojedyncze osobniki mogą jednak latać późnym wieczorem lub wczesnym rankiem, zwłaszcza w ciepłe, bezwietrzne noce. Latem przy bogatej bazie pokarmowej kolonia pracuje niemal na granicy swoich możliwości i czas dziennej aktywności potrafi się wydłużyć.

Dlaczego mówi się, że szerszenie „nie latają w nocy”?

W poradnikach dotyczących usuwania gniazd często pojawia się zdanie, że szerszenie nie latają w nocy. W praktyce chodzi o to, że nocą wszystkie robotnice zwykle wracają do gniazda i nie krążą już po okolicy. Dzięki temu podczas likwidowania gniazda liczba aktywnie broniących je owadów jest mniejsza niż w środku dnia.

Taki skrót myślowy bywa mylący. Jeśli włączysz mocne światło na tarasie lub na strychu, możesz zobaczyć latającego szerszenia także późnym wieczorem. Sztuczne oświetlenie potrafi zakłócić naturalny rytm dobowy owadów i dosłownie „wyciągnąć” je z gniazda.

Szerszenie są owadami dziennymi, ale silne źródła światła mogą sprowokować je do lotów wieczorem i w nocy, zwłaszcza w ciepłych miesiącach.

Dlaczego wieczorem widzisz szerszenie przy lampie?

Wieczorne krążenie szerszeni wokół lampy na tarasie czy przed drzwiami wejściowymi to bardzo częsta sytuacja. Owady przyciąga nie tylko jasność, ale też ciepło oprawy oświetleniowej oraz inne owady, które również lecą do światła. W rezultacie powstaje swoisty „bufet” i punkt orientacyjny w jednym.

Zdarza się, że szerszeń wleci wprost do domu przez otwarte okno lub drzwi balkonowe. Wtedy źródłem problemu jest zazwyczaj kilka drobnych błędów: brak moskitier, pozostawione długo zapalone lampy i mocne światło LED o zimnej barwie.

Jak rodzaj światła wpływa na zachowanie szerszeni?

Nie każde oświetlenie działa na szerszenie tak samo. Najmocniej przyciągają je lampy emitujące dużo światła w zakresie zbliżonym do światła dziennego. Dotyczy to zwłaszcza jasnych, zimnych LED-ów oraz opraw, które dodatkowo nagrzewają się podczas pracy.

Bardziej „przyjazne” dla owadów jest oświetlenie o ciepłej barwie i mniejszej intensywności. W wielu ogrodach dobrze sprawdzają się też lampki kierujące strumień światła w dół. Nie tworzą wtedy silnej świetlnej „latarni”, widocznej z daleka dla szerszeni i os.

W jakich sytuacjach szerszenie najczęściej lecą do światła?

Na podstawie obserwacji w ogrodach i przy domach można wskazać kilka typowych scenariuszy, gdy nocą pojawiają się szerszenie nocne przy lampach:

• jasno oświetlony taras lub balkon, na którym domownicy długo siedzą wieczorem,
• otwarte okna bez moskitier przy włączonym świetle w pokoju,
• mocne lampy na podjeździe lub nad drzwiami wejściowymi, ustawione blisko koron drzew albo altany,
• strych lub budynek gospodarczy, w którym świeci się światło tuż obok gniazda.

Dobrym testem jest prosta zmiana nawyku. Jeśli zgasisz światło na tarasie i zostawisz tylko delikatne oświetlenie ogrodu, zwykle po kilku minutach szerszeń traci zainteresowanie tym miejscem i odlatuje.

Gdzie szerszenie spędzają noc?

Nocą sercem kolonii jest gniazdo szerszeni. To rozbudowana konstrukcja z „papieru” roślinnego, ukryta w suchym, osłoniętym miejscu. Najczęściej jest to strych, wnętrze ściany, budka lęgowa, szopa, altana, dziupla lub przestrzeń pod okapem dachu.

W środku panuje inny mikroklimat niż na zewnątrz. Szerszenie regulują temperaturę ciałem, osłaniają larwy własnym tułowiem i przenoszą krople wody z zewnątrz, gdy jest bardzo gorąco. Nocą niemal wszystkie robotnice skupiają się właśnie w tym wnętrzu, a poza gniazdem latają tylko pojedyncze osobniki.

Rytm dobowy różnych owadów społecznych dobrze pokazuje proste porównanie:

Warto podkreślić, że gniazdo szerszeni jest tymczasowe. Kolonia żyje jeden sezon. Pod koniec jesieni robotnice i samce giną, a zapłodnione samice szukają kryjówki na zimę. Zimujące królowe ukrywają się w korze drzew, w ziemi lub szczelinach budynków. Ten etap także spędzają w zupełnej ciemności.

W ciągu jednej nocy w gnieździe szerszeni odpoczywa często kilkaset dorosłych osobników i setki larw, dlatego każda ingerencja w tym czasie wymaga dużej ostrożności.

Jak zachować się, gdy spotkasz szerszenia po zmroku?

Widok dużego owada przy lampie, gdy na dworze jest już ciemno, potrafi zestresować nawet spokojną osobę. Zwykle pada wtedy pytanie: uciekać czy go przegonić. Najbezpieczniejsze jest spokojne wycofanie się i ograniczenie bodźców, które przyciągają owada.

Warto mieć z tyłu głowy dwie rzeczy. Po pierwsze, szerszenie są z natury raczej płochliwe i unikają człowieka, gdy nie czują się zagrożone. Po drugie, jad szerszeni może być bardzo groźny dla alergików, dlatego lepiej nie podejmować ryzykownych prób zabijania owada w locie.

Jakie zasady bezpieczeństwa warto stosować?

Prosty zestaw nawyków pozwala ograniczyć ryzyko użądlenia, gdy w nocy zauważysz szerszenia w pobliżu domu lub na spacerze. Na takie sytuacje szczególnie dobrze przygotować się, jeśli w rodzinie jest osoba uczulona na jad owadów błonkoskrzydłych:

• nie machaj rękami ani przedmiotami w kierunku owada,
• nie zbliżaj się do miejsca, gdzie podejrzewasz gniazdo szerszeni,
• zakryj twarz i szyję, jeśli owad krąży bardzo blisko,
• powoli odejdź w stronę cienia, zostawiając lampę za sobą.

W pomieszczeniu można szerszenia przykryć szklanką lub słoikiem, wsunąć pod spód sztywną kartkę i wynieść go na zewnątrz. Ten sposób wymaga spokoju i odrobiny odwagi, ale pozwala uniknąć używania chemii w pokoju, w którym śpią domownicy.

Czego lepiej nie robić przy szerszeniu nocą?

Wiele osób próbuje gonić szerszenie nocne miotłą albo spryskiwać je wodą z węża. Takie pomysły zwykle tylko zwiększają poziom agresji owada, a przy okazji niosą ryzyko użądlenia w twarz lub w rękę. Dużym błędem jest też świecenie latarką czołową prosto w kierunku gniazda.

Niegroźnie wygląda także energiczne trzaskanie drzwiami lub oknami przy owadzie siedzącym na framudze. Dla szerszenia to bardzo silny bodziec. Lepsza jest metoda: zamknij skrzydło okna lub drzwi spokojnie, zasłoń zasłony, zgaś światło i odejdź. Po kilku minutach owad zwykle sam szuka drogi ucieczki.

Kiedy i jak usuwać gniazdo szerszeni?

Usunięcie gniazda to najczęściej jedyny skuteczny sposób, gdy szerszenie zadomowiły się na strychu, w budynku gospodarczym lub w ścianie domu. Moment i sposób działania mają ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa. Wieczór lub noc to najlepszy czas, bo niemal cała kolonia przebywa wtedy w środku i jest mniej pobudzona niż w ciągu dnia.

Przy dużych gniazdach liczących kilkaset osobników samodzielne działanie wiąże się jednak z wysokim ryzykiem. W takich przypadkach znacznie lepszą decyzją jest wezwanie straży pożarnej albo wyspecjalizowanej firmy prowadzącej dezynsekcję szerszeni i os.

Dlaczego najlepiej usuwać gniazdo późnym wieczorem?

Późny wieczór łączy kilka warunków korzystnych dla osoby przeprowadzającej zabieg. Temperatura powoli spada, owady są mniej ruchliwe, a liczba osobników poza gniazdem wyraźnie maleje. Dzięki temu oprysk lub fizyczne zdjęcie kokonu trafia w maksymalną liczbę robotnic i królową.

Gdy gniazdo opryskuje się specjalistycznym środkiem w aerozolu, producenci zalecają zazwyczaj oprysk przez około 6–7 sekund, a przy wyjątkowo dużym gnieździe nawet do 12 sekund. Strumień powinien być skierowany w otwór wlotowy. Po zabiegu trzeba się natychmiast oddalić i wrócić dopiero po około 24 godzinach, by sprawdzić, czy szerszenie nadal wlatują i wylatują.

Jak samodzielnie ograniczyć ryzyko osiedlenia się szerszeni?

Nie zawsze trzeba od razu walczyć z dużym gniazdem. Część problemów można wyprzedzić, stosując proste rozwiązania profilaktyczne na działce i w domu. To szczególnie istotne w miejscach, gdzie szerszenie pojawiały się już w poprzednich sezonach:

1. regularnie sprzątaj strychy, szopy i altany wczesną wiosną,
2. usuwaj małe zaczątki gniazd zauważone w kwietniu lub maju,
3. montuj moskitiery w oknach prowadzących na strych i w pomieszczeniach gospodarczych,
4. wieszaj pułapki na szerszenie i osy z płynem wabiącym z dala od tarasu i stołu.

Dodatkowo warto ograniczyć dostęp owadów do łatwych źródeł pokarmu. Otwarte kosze na śmieci, miski z resztkami jedzenia, zgniłe owoce pod drzewami owocowymi i rozlane napoje na tarasie działają jak magnes nie tylko na osy, ale też na szerszenie.

Kiedy wezwać fachowców od dezynsekcji?

Są sytuacje, w których lepiej nawet nie rozważać samodzielnego usuwania gniazda. Dotyczy to zwłaszcza lokalizacji trudno dostępnych, takich jak wysokie okapy, wnętrza ścian czy głębokie przestrzenie pod dachem. Dodatkowym sygnałem ostrzegawczym jest bardzo duża liczba owadów krążących wokół jednego miejsca.

Profesjonalne firmy dysponują odzieżą ochronną, wysięgnikami, specjalistycznymi preparatami na szerszenie i doświadczeniem w ocenie ryzyka. Dla osoby uczulonej na jad owadów błonkoskrzydłych taka pomoc może dosłownie ratować zdrowie. W wielu gminach przy gniazdach zagrażających bezpośrednio ludziom pomaga także straż pożarna.